مىكردند . محاصره‌كنندگان به جنگ ادامه دادند . . . و از ورود آب به شهر ممانعت كردند . سرانجام گروهى از مردم شبانه به سوى بنى مسقن حمله آوردند ولى قبيله ازداحه . . . به شهر حمله كردند و به زور شهر وهران را تصرف كردند و غارت نمودند و ذخاير و اموال مردم شهر را به تصرف درآوردند و وهران ويران شد . . . تا اينكه در 298 ق / 910 - 911 م به دستور ابى حميد دوّاسى بن صولات كه به او داوود گفته مىشد و كارگزار شهر تاهرت بود ، بازسازى شهر وهران آغاز شد و شهر را به نحو زيبايى ساختند و داوود بن صولات از طرف خود ، محمد بن ابى عون را به امارت آنجا گماشت و شهر پيوسته رو به آبادى و رونق گذاشت . . . تا آنكه در 343 ق / 954 - 955 م روز شنبه ، يعلى بن محمد بن صالح يفرنى شهر وهران را تصرف كرد و مردم آن را به شهر معروفه منتقل كرد و دوباره وهران رو به خرابى رفت و اين بار دومى بود كه وهران ويران شد . « 1 » يك قرن بعد از بكرى ، شريف ادريسى در وصف وهران مىنويسد : شهر نزديك درياى شور است و ديوارى محكم از گل دارد . بازارهايش پربركت ، صنايعش فراوان و بازرگانىاش پرمنفعت است . وهران در برابر شهر المريه اندلس ، در آن طرف ساحل دريا قرار دارد . در كنار دروازهء آن ، به سمت دريا ، بندر كوچكى است و در دو ميلى اين بندر كوچك ، بندر بزرگى است كه كشتيهاى بزرگ و مسافرى در آن لنگر مىاندازند . آب آشاميدنى مردم شهر از رودخانه‌اى است كه از صحراى اطراف شهر به سوى آن جارى است . اطراف شهر بوستانها و باغهاى ميوه فراوان است . شهر ، روغن و شيره و چهارپايان فراوان و ارزان دارد . كشتيهاى اندلس به اين بندر رفت‌وآمد مىكنند . مردم شهر زيركى و عزت نفس و غرور دارند . « 2 » ياقوت در توصيف وهران به گفته‌هاى بكرى استناد كرده ، اشاره مىكند : مردم وهران كه از شهر گريخته بودند در 298 ق به شهر خود بازگشتند و شهر را ساختند ؛ ولى بعدها دوباره شهر وهران به وسيله يعلى بن محمد يفرنى سوزانده شد . « 3 » ابو الفداء مىنويسد : وهران شهرى از بلاد بربر است و با تلمسان يك روز راه فاصله و

--> ( 1 ) . المغرب فى ذكر بلاد افريقيه و المغرب ؛ ص 70 - 71 و البيان المغرب ؛ ج 1 ، ص 136 . ( 2 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 252 . ( 3 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 385 .